عملکرد اصلی کلیه در بدن چیست؟

  1. همان طور که در نوشته هی قبل بهزی، در مورد بیماریهای مختلف مانند بیماری لوپوس و یائسگی و بیماری هیدروسل صحبت کردیم این میخواهیم در مورد عملکرد کلیه ها در بدن و عوامل تاثیر گذار بر این عضو صحبت کنیم.کلیه یکی از ارگان های اصلی بدن بوده که نقش های حیاتی ای برعهده دارد به طوریکه همه اندام ها را تحت تاثیر قرار می دهد. هر کلیه از واحد هایی به نام نفرون تشکیل شده است که عملکرد اصلی کلیه ها در این واحد ها صورت میگیرد.

عملکرد کلیه را از جهاتی می توان شبیه به مامورین کنترل فرودگاه در نظر گرفت. اگر این مامورین عملکرد درستی نداشته باشند، احتمال آسیب در همه بخش ها وجود خواهد داشت و تهدید یک امر طبیعی تلقی خواهد شد. اما اگر این مامورین بتوانند با دقت عمل رفتار کرده و وظیفه خویش را به درستی انجام دهند، همه افرادی که در آن منطقه هستند می توانند آرامش خاطر داشته باشند. اما سوال اینجاست که چگونه می توان عملکرد مامورین کنترل فرودگاه را شبیه به کلیه در نظر گرفت؟

همانطور که می دانید در پروازهای هوایی هر فرد تا یک حدی می تواند بار همراه خود داشته باشد و اگر وزن بار وی بیشتر از مقدار مجاز باشد، اجازه تردد به وی نخواهند داد. این موضوع مانند عملکرد کلیه در برابر عبور یون ها می ماند با این تفاوت که کلیه ها نقش تنظیمی دارند. یعنی نه تنها از زیاد بودن یون ها جلوگیری میکنند بلکه اگر یون ها از مقدار مشخصی کمتر شوند بازهم کلیه ها جلوی این کم شدن را می گیرند و مقدار یون را در خون در مقدار تنظیم شده نگه میدارند. همانطور که اگر بار اضافه از گیت فرودگاه رد شود و وارد هواپیما گردد، می تواند موجب اختلال در پرواز و حتی سقوط هواپیما شود، اختلال در میزان یون ها هم میتواند در بسیاری از ارگان های بدن ایجاد مشکل کند و حتی موجب مرگ فرد شود. زیرا عملکردهای اصلی بدن شما توسط این یون ها انجام میگیرد. اگر قلب شما منظم میزند و یا دستگاه گوارش شما خوب کار میکند همه این ها به این دلیل است که میزان یون ها در بدن شما در حالت تعادل هستند که این در نتیجه عملکرد مناسب کلیه ها است.

البته عملکرد کلیه ها منحصر به نقش در تعادل یون ها نیست و این ارگان نقش های متعددی در بدن به عهده دارد. از جمله ساخت بسیاری از هورمونها نظیر اریتروپویتین که نقش بسیار مهمی را در خون سازی به عهده دارد.

همه صحبت هایی که تا الان شد بیانگر نقش های حیاتی کلیه است و این نشان میدهد که ما وظیفه مهمی را در قبال سالم نگه داشتن این ارگان به عهده داریم. زیرا اگر این ارگان به هر دلیلی آسیب ببیند و نقش های آن مختل شود، بر روی بسیاری از ارگان های بدن تاثیر گذار است و حتی می تواند تهدید کننده زندگی باشد.

چه باید کرد تا اینکه کلیه ها آسیب نبینند؟

جالب است بدانید که بیشترین علت بیماری های کلیوی در نتیجه عوارض سایر بیماری ها است. به طور مثال اگر افراد دیابتی، قند خون خود را در محدوده ایمن نگه ندارند (که در نتیجه رعایت نکردن یک سبک زندگی سالم است) احتمال آسیب کلیوی بسیار بالا می رود زیرا یکی از عوارض دیابت کنترل نشده آسیب کلیوی است به طوری که بسیاری از افرادی که نسبت به این مسئله بی توجه هستند و کنترل خوبی بر روی قند خون خود ندارند، ممکن است بعد از مدتی عملکرد کلیه هایشان مختل شود و حتی ممکن است کلیه هایشان را از دست بدهند.

از دیگر عواملی که باعث افزایش احتمال آسیب های کلیوی می شود، افزایش فشار خون است. اگر بخواهیم به مثال اول صحبتمان برگردیم افزایش فشار خون مانند این است که حجم زیادی از جمعیت به سمت مامورین گیت فرودگاه حرکت کنند و بخواهند از آنجا عبور نمایند. در ابتدا مامورین خسته می شوند اما مقاومت می کنند. در صورتی که این حجم جمعیت پیوسته زیاد باشد مامورین گیت فرودگاه از شدت خستگی از بین می روند و دیگر نمی توانند سر پست خود باشند. افزایش فشار خون هم در کلیه چنین حالتی را ایجاد می کند و اگر فرد کنترل خوبی بر روی فشار خون خود نداشته باشد، کم کم فشار وارد بر کلیه بیشتر از ظرفیتش خواهد بود و نفرون ها (اجزای سازنده کلیه) به مرور زمان از بین خواهند رفت.

البته عللی که باعث آسیب های کلیوی می شوند منحصر به همین دو مورد نیست و موارد دیگری نیز می توانند باعث آسیب کلیوی شوند. ازجمله:

  • بیماری های قلبی
  • سابقه خانوادگی بیماری های کلیوی
  • سن بالای شصت سال
  • التهاب کلیه
  • احتباس ادراری ناشی از علل متفاوت مانند بزرگی پروستات و یا سرطان های خاص نظیر سرطان گردن رحم
  • و…

انواع بیماری های کلیوی شامل چه مواردی هستند؟

به طور کلی بیماری های کلیوی به دو گروه حاد و مزمن دسته بندی می شوند.

معمولا در نارسایی حاد کلیوی فرد یک دوره تحت درمان قرار می گیرد و بعد از آن بهبود پیدا میکند و بدون هیچ محدودیتی به زندگی خود ادامه خواهد داد. البته باید به این نکته توجه داشت که اگر فرد درمان خود را جدی نگیرد و موارد درمانی خود را تکمیل نکند، ممکن است بیماری وی از حالت حاد به مزمن تبدیل شود. در نارسایی مزمن کلیوی فرد باید برای همیشه یک سری مراقبت های خاص را از خود داشته باشد تا از پیشرفت بیماری جلوگیری نماید و همچنین با انجام این مراقبت ها کاری کند که کیفیت زندگی وی حفظ شود.

نارسایی مزمن کلیه و انواع آن:

نارسایی مزمن کلیه بر اساس میزان GFR (سرعت فیلتراسیون گلومرولی) فرد به پنج مرحله اول تا پنجم دسته بندی می شود. عموما در سه مرحله اول فرد میتواند با رعایت یک سبک زندگی سالم به زندگی خود ادامه دهد و نیازی به دیالیز پیدا نخواهد کرد. عموما در این مرحله پرهیز های غذایی نقش مهمی دارند و با مشورت با کارشناس تغذیه و رعایت یک رژیم غذایی تنظیم شده می توان سیر پیشرفت بیماری را تا حد زیادی متوقف کرد و کیفیت زندگی را افزایش داد.

اما در مراحل چهارم و پنجم فرد نیاز به دیالیز پیدا می کند زیرا کلیه ها دیگر کارایی لازم را ندارند و باید به جای کلیه از دستگاه دیالیز استفاده کرد تا اینکه تعادل یون ها در بدن حفظ شود. البته دستگاه دیالیز خود به تنهایی نمی تواند همه وظایف کلیه را انجام دهد به همین دلیل در کنار انجام دیالیز، فرد باید از مکمل ها و دارو های تجویز شده استفاده کند تا اینکه تا حدی وظایف کلیه پوشش داده شوند. البته مصرف دارو و مکمل به تنهایی کافی نیست و رعایت یک رژیم غذایی تنظیم شده می تواند در بهبود شرایط شما و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک کننده باشد.

چرا رژیم غذایی در بیماری های کلیوی نقش مهمی دارد؟

زمانی که بدن درنتیجه عدم کارایی کافی کلیه ها در تعادل یون ها دچار اختلال می شود، نقش رژیم غذایی بسیار پر رنگ می شود. زیرا تا قبل از این اگر هر مقدار از این مواد غذایی وارد بدن میشد، میزان آن در خون ثابت بود زیرا کلیه ها این مقادیر را تنظیم میکردند اما بعد از نارسایی کلیوی دیگر هیچ دستگاه تنظیم کننده ای مانند کلیه نمی توانند به خوبی این مقادیر را تنظیم نماید. در نتیجه مقدار مواد غذایی که ما میخوریم ارتباط نزدک تری با مقدار ریز مغذی های آن درون خون دارد و این می تواند یک موضوع هشدار دهنده باشد زیرا اگر میزان یون ها در بدن تنظیم نباشد، در عملکردهای اصلی بدن اختلال ایجاد می شود. به طور مثال شما شرایطی را در نظر بگیرید که یک فرد نارسایی کلیه دارد و از منابع غذایی پر پتاسیم زیاد استفاده می کند و چون مانند قبل کلیه ها نمی توانند میزان پتاسیم اضافه را دفع کنند در نتیجه پتاسیم در خون زیاد میشود و می تواند عوارضی نظیر گرفتگی ماهیچه ها، انقباض های عضلانی، آریتمی قلبی و حتی مرگ ناگهانی ناشی از ایست قلبی داشته باشد.

همچنین از دیگر مواردی که در نارسایی کلیوی باید به منابع غذایی آن توجه ویژه ای داشته باشید، میزان فسفر غذایی است. اگر میزان فسفر در خون بیشتر از مقدار مجاز باشد، می تواند باعث کاهش میران کلسیم در خون شود و عوارضی نظیر خارش زیاد، گرفتگی و اسپاسم های عضلانی، دردهای استخوان و مفاصل، پوکی استخوان و… داشته باشد.

البته از آنجایی که میزان فسفر در مواد غذایی به طور کلی بالا است، برای مدیریت میزان فسفر علاوه بر کمتر خوردن موادی که فسفر زیاد دارند باید کارهای دیگری نیز انجام داد. یکی از کارهایی که می توان انجام داد تا اینکه میزان فسفر خون کنترل شود این است که از جذب فسفر غذایی جلوگیری کنیم. اما چگونه؟

در جواب این سوال باید گفت که می توان با مصرف گروهی از مکمل ها همراه غذا، ازجذب فسفر آن غذا جلوگیری کرد. این مکمل ها همچنین با عنوان (متصل شونده های فسفر) شناخته می شوند و عملکردشان بدین صورت است که با اتصال به فسفر غذا، از جذب آن در روده جلوگیری می کنند. از جمله این مکمل ها می توان به مکمل کلسیم اشاره داشت. البته باید به این نکته نیز اشاره داشت که هر فرد با توجه به شرایطی که دارد ممکن است نوع مکملی که باید مصرف کند متفاوت باشد. از این رو پیشنهاد می شود در صورتی که دیالیز می شوید در نوع مکملی که باید برای کاهش جذب فسفر غذایی مصرف کنید با کادر درمان خود مشورت نمایید.

در آخر این نکته را فراموش نکنید که کلیه ها یک عضو مهم از بدن ما هستند که هیچ چیز نمی تواند جای آنها را بگیرد. پس باید از آنها مراقبت نمود و با رعایت سبک زندگی سالم از بیمار شدن آنها جلوگیری کرد. و اگر به هر دلیلی به نارسایی کلیوی مبتلا شدید باز هم فراموش نکنید که رعایت سبک زندگی سالم میتوانید از پیشرفت بیماری جلوگیری نمایید و کیفیت زندگی خود را در حد مطلوبی حفظ نمایید.

برای توضیحات بیشتر آقای سعید نصرت آبادی از همکاران مجموعه بهزی توضیحات دقیق تری را در این زمینه در ویدئو زیر ارائه میکنند:

 

و ما در بهزی تمام تلاشمان را می کنیم که یک سبک زندگی سالم را آموزش دهیم تا اینکه هیچ بیماری به خاطر کمبود اطلاعاتی که حق اوست، وضعیت وخیم تری پیدا نکند و بتواند مانند قبل به فعالیت های فردی و اجتماعی خویش ادامه دهد.

با بهزی بهتر بمانید…

در تولید مقاله بالا از مطالب صفحات زیر و برخی از دیگر منابع استفاده شده است .
امید است با خلق و توسعه این فناوری بتوانیم حق خود را در این شرایط نسبت به جامعه بشریت ادا کرده باشیم.

شما هم از خدمات بهزی بهرمند شوید!بِهزی، سامانه ارائه کننده خدمات آموزش بیمار، مشاوره آنلاین، پیگری درمان و پایش بیمار(فالوآپ) به عنوان خدمات مکمل درمان است. بِهزی از طریق جمع آوری و پالایش داده های بیماران، مسیر بهبود را ارزیابی می کند و از طریق آموزش، یادآوری و ارائه نکات مهم، مسیر درمان را تسریع و اثر بخش می کند. از سوی دیگر بهزی به تیم درمان، بیمارستان ها، مراکز درمانی، پزشکان و پرستاران امکان همراهی و ارتباط با بیماران را در فضای خارج از کلینیک ها و مراکز درمانی می دهد تا بدانند کدام روش درمانی موثر بوده تا پیگیری درمان برای درمانگر و بیمار اثر بخش تر و ساده تر باشد. برای دانلود اپلیکیشن بهزی (اپ کاربر و بیمار، اپ پزشک) به سایت بهزی، گوگل پلی و کافه بازار مراجعه کنید.