یکی از سوالاتی که پزشکان، مراکز درمانی و بیماران را نسبت به استفاده از خدمات آموزش خود مراقبتی، مشاوره با پزشک و پایش بهبود و پیگیری درمان (فالوآپ) بهزی به چالش میکشد این است که بوسیله این خدمات چه ارزش هایی برای بیماران و کادر درمان تولید میشود؟ و آیا استفاده از ابزار های مراقبت و پشتیبانی از بیمار، تحمیل هزینه اضافی و بیهوده نیست؟

ارزش خدمات آموزش خود مراقبتی

تجربه ما در بهزی در گفتگو با کاربران، بیماران یا به جویان (بیماران در بهزی با نام جویندگان سلامتی یا “به جو” معرفی می شوند) بیانگر این سوال بوده است که اکثرا با این پرسش ها مواجه هستند که :

  • آیا بوسیله بهره گیری از خدمات بهزی ارزشی برای من ایجاد میشود؟
  • آیا ارزش دارد که هزینه کمی به صورت ماهیانه بپردازیم تا از آموزش خود مراقبتی و پیگیر درمان بهزی استفاده کنیم؟
  • چرا باید به حفظ سلامت و خود مراقبتی خود اهمیت دهیم؟
  • چه انگیزه ای باعث می شود خود را واداریم دست از بعضی لذتها بکشیم تا بتوانیم سلامت خود را حفظ کنیم؟
  • آگاهی از اصول خود مراقبتی و سبک زندگی سالم که زندگی ما را بهبود میدهد تا چه اندازه برای ما حیاتی است؟

بر این اساس در این نوشته به بررسی پاسخ این پرسش ها از زاویه دید بهزی میپردازیم که متولی توسعه دانش خود مراقبتی است. این پاسخ ها را در اختیار شما کاربران محترم قرار دهیم تا راهگشای مسیر تصمیم گیری و انتخاب بهتر باشد:

همه ما وقتی بخواهیم یک تصمیم هزینه بردار بگیریم باید هزینه فایده آن را بسنجیم تا بتوانیم در مورد آن تصمیم درستی بگیریم. یعنی اگر برای کاری هزینه ای می کنیم، باید فایده ای که از آن نصیب ما می شود بیش از هزینه باشدکه می پردازیم. البته فایده همه کارها در کوتاه مدت ظاهر نمی شود و گاه سالها طول می کشد تا هزینه ای که می کنیم به شکل سود ظاهر شود. رفتارهای سالم نیز به مثابه یک سرمایه گذاری بلندمدت هستند که گرچه در سنین پایین نیز اثرات مفیدی در عملکردهای جسمی و ذهنی دارند ولی در سنین بالا به صورت چشمگیری اثرات خود را ظاهر می کنند. مثلا رفتارهای غذایی صحیح در کوتاه مدت سلامت گوارش و شادابی را به همراه دارند و در بلندمدت سلامت اعضای مختلف و در امان ماندن از بیماریهای مزمن مثل دیابت، فشارخون، بیماریهای قلبی، سرطان و … را به همراه دارند. رفتارهای غذایی غلط شاید به لذتهای چند ساعته را به همراه داشته باشند ولی علاوه بر عوارض گوارشی در کوتاه مدت، استعداد بروز بیماریهای مزمن را در سنین بالا افزایش می دهند. پس پاسخ ما این است …بله، به نظر میرسد که سرمایه گذاری روی کسب دانش و آگاهی تاثیر به سزایی روی بهبود وضعیت سلامتی گذاشته و روی کیفیت زندگی بسیار موثر است.

دلایل تاثیر خود مراقبتی و سبک زندگی سالم روی سلامت

مجامع بین المللی جهانی بر روی آموزش بیمار بسیار تاکید دارند . همانطور که در تصویر زیر میبینید هفت مزیت اصلی آموزش خود مراقبیت به بیمار ذکر شده است.مزایای آموزش خودمراقبتی و سبک زندگی سالم به بیمار، بهزی

و این هم دلایل ما:

  • فرقی نمی کند ما چه هدفی در زندگی داشته باشیم؛ یک مادی گرای محض باشیم یا یک زاهد دنیاگریز، وقتی سلامتی خود را از دست بدهیم تمام همت ما مصروف بازگشت سلامتی می گردد و تمام اهدافمان تحت الشعاع قرار می گیرد. پس چاره ای نداریم جز این که برای نگاه داشتن تندرستى برنامه بریزیم و هزینه کنیم. پس چرا این هزینه برای ما گران محسوب میشود؟ باید بدانیم که این یک هزینه نیست بلکه سرمایه گذاری است!
  • آیا فکر میکنید نگاهداشت تندرستی بیشتر از این که هزینه داشته باشد، محرومیت و محدودیت های خودخواسته به همراه دارد؟ بله ولی این محدودیت زمانی که سلامتی نسبی دارید خیلی شدید نیست و به تعبیری باید خودمان را در یک محدوده مشخص نگهداریم تا بتوانیم از سلامتی خود نگهبانی کنیم. کسی که به دنبال تندرستی است نمی تواند بی محابا هر چیزی بخورد و هر کاری انجام دهد و باید برای هر فعالیتی که انجام می دهد در یک محدوده منطقی صورت بگیرد، محدوده ای که مشابه محدوده دیگران نیست و خاص خود اوست؛ مثلا حد مصرف غذا یا انجام ورزش برای افراد مختلف متفاوت است و شاید این گاها سخت به نظر برسد ولی وقتی تبدیل به روتین زندگی و عادت روزانه شد ساده میشود.
  • کمی تأمل به ما نشان می دهد که بسیاری از اوقات نگاهداشت سلامتی نه تنها هزینه ندارد، بلکه نیازمند هزینه نکردن است؛ مثلا یک کارگر سیگاری گاه درآمد دو ماه خود را در سال برای خرید سیگار هزینه می کند و البته این همه ماجرا نیست، چرا که در دوران میانسالی پس انداز خود را هم باید هزینه درمان بیماریهای ایجادشده به واسطه مصرف سیگار نماید. اگر بخواهیم مثال دیگری در این باره بزنیم می توانیم به رفتارهای غلط غذایی اشاره کنیم؛ کسی که غذا را خوب نمی جود و سریع می خورد، چون رفلکسهای پری معده با تأخیر به مغز ارسال می شوند حجم بیشتری از غذا مصرف می کند، همچنین به دلیل هضم و جذب ناقص غذای نیمه جویده نیازش به دریافت غذا در وعده های بعدی نیز بیشتر می شود. البته این همه ماجرا نیست؛ چرا که به مرور زمان درگیر بیماریهای گوارشی می شود و مجبور به هزینه کردن برای خرید دارو. شاید باور نکنید ولی خوب است بدانید که مردم ایران سال ۹۵ برای خرید ۴ قلم از داروهای گوارشی، ۵۰۰ میلیارد تومان هزینه کرده اند، یعنی معادل هزینه تعمیر و بازسازی ۳۰۰۰ مدرسه. تازه اینجا پایان داستان نیست، چرا که در درازمدت استعداد دیابت و فشارخون پیدا می کند و باز مجبور است برای کنترل قند خون و فشارخون هزینه کند و بعد از بروز عوارض دیابت و فشارخون برای کنترل آنها هم باید هزینه مجددا انجام دهد
  • می بینید که یک رفتار غلط چگونه برای تمام عمر هزینه های میلیونی روی دست فرد می گذارد؛ هزینه هایی که می توانست صرف لذتهای مشروع او، خانواده و دوستانش شود ولی برای جبران اشتباهاتش هزینه شد و لذت را از او، خانواده و دوستانش گرفت.
  • همه ما حداقل یک بار تجربه بیماری را داشته ایم و متوجه شده ایم که وقتی کسی بیمار می گردد تنها خودش درگیر ماجرا نیست؛ چرا که اگر نیروی کار در خانواده باشد، با ترک کردن کار، یا دیگران باید جای او را پر کنند یا اینکه کارش را از دست میدهد و اگر نیروی کار نباشد تمام کسانی که به نوعی با او در تماس هستند درگیر بیماری او خواهند شد، و طبعا این بیماری هر چه که شدیدتر باشد آنهایی که درگیر بیماری او هستند سختی بیشتری را تحمل خواهند کرد. بماند که هزینه های سیستم درمانی، و هزینه های ترک کار، و هزینه های تحمیل شده به خاواده و دوستان، و انواع هزینه های مشابه او نیز بیشتر خواهد شد. با این حال به نظرتان هزینه بیماری بیش از هزینه حفظ سلامتی نیست؟
  • معمولا دستورات حفظ سلامتی دستوراتی به ظاهر کوچک و دارای نتایج شگرف هستند. عمده این دستورات نیز هزینه ای ندارند و تنها هزینه شان کمی همت به خرج دادن و اصولی عمل کردن است.
  • اگر نگاهی به عادتهای غلط خودمان بیاندازیم، متوجه خواهیم شد که بسیاری از آنها تبعات کوتاه مدت و بلندمدتی دارند که ارزش ادامه دادن ندارند. مثلا پرخوری شاید برای ساعتی یا کمتر از آن ما را ارضا کند، ولی سنگینی و درد و کسالت و عدم اشتهای غذا و کراهت از خوردن بعد از آن، ساعتها ما را درگیر خواهد کرد؛ و باقی عادتهای غلط نیز به همین قیاس.

اکنون چالش این است که وقتی می توان با اختصاص ۲۰-۳۰ دقیقه به ورزشی مثل پیاده روی سریع  در روز، خوب جویدن غذا، پرهیز از پرخوری و پرنوشی، به موقع خوابیدن، و رعایت دستوراتی ساده از این دست، از شر بسیاری از بیماریهای سخت و صعب العلاج در امان بود، تلاش برای حفظ سلامتی ارزشش را دارد یا نه؟ سامانه بهزی به شما کمک میکند که با در اختیار داشتن دانش و آگاهی بین المللی و یادگیری آن و دسترسی مداوم به کادر درمانی خود، هر روز با تغییری اندک نسبت به دیروز به سمت سبک زندگی درست حرکت کنید.  سبک زندگی درست و تعادل در زندگی میتواند فرصت شما را برای بهره بردن از لذتهای بیشتر در زمانی طولانی تر فراهم کند.مهمترین سرمایه ای که در طول عمر به آن نیاز داریم سلامتی است، لذا به رایگان از کف دادنش خسارتی است بس بزرگ.

خدمات خود مراقبتی بهزی برای تحول سلامت

تا اینجا دیدیم که داشتن دانش شخصی سازی شده خود مراقبتی و سبک زندگی سالم روی کیفیت زندگی فردی و از سوی دیگر روی سلامت جامعه تاثر گذار است . اما بهزی در مسیر این تحول بزرگ چگونه همراه بیماران و کادر  درمان است:

  1. دسترسی مستمر به پزشک در خانه: بدون استفاده از بهزی بیماران یا باید حضوری به مطب مراجعه کنند و یا از طریق تلفن و پیام رسانهای مختلف با پزشک خود در ارتباط باشند. بدیهی است که مراجعه حضوری در کمترین حالت برای بیمار هزینه رفت و برگشت، صرف زمان، ترک موقتی کار (در افراد شاغل)، اسکان (بیماران غیربومی) را به همراه دارد. البته بسیاری از بیماران قید مراجعه حضوری را می زنند و درمان و خود مراقبتی را نیز رها می کنند و این یعنی هزینه های صرف شده برای ویزیت و خرید داروها به هدر می رود. در حالت تماس تلفنی یا استفاده از پیام رسانها اولا زمان ارتباط محدود است (چه ساعات در دسترس بودن پزسک، چه زمان اختصاص یافته برای پاسخگویی). علاوه بر زمان محدود فراموشی و شرم نیز مانع بیان همه سوالات می شود. تجربه نیز نشان داده است که مسیر ارتباطی که زمان پزشک را بگیرد و بازگشت سرمایه نداشته باشد به مرور کیفیت خود را از دست می دهد. پس اولین خدمت بهزی برای خودمراقبتی مستمر حفظ ارتباط بیمار و پزشک است.
  1. دریافت مستمر آموزش خود مراقبتی: در سامانه بهزی هر بیمار در هر ماه ۱۲۰ توصیه آموزش خود مراقبتی و سبک زندگی سالم متنوع دریافت می کند که هر توصیه به صورت میانگین ۳۰۰ کاراکتر دارد. اگر پزشک صرفا این تعداد توصیه را با سرعت متوسط برای بیمار بخواند حدودا ۱۲۰ دقیقه زمان نیاز است. بماند که او زمانی را برای تایید توصیه ها نیز صرف کرده است و اگر این توصیه ها قرار بود از ابتدا ایجاد شوند و تمام مراحل مطالعه، ترجمه، ویرایش، تایپ و تایید را در نظر بگیریم چیزی بالغ بر ۱۰ برابر این ۱۲۰ دقیقه زمان از پزشک می برد. یعنی بیمار با دریافت مستمر توصیه ها در طول دوره یک ماهه، در کمترین حالت معادل ۲ ساعت تماس تلفنی یا مراجعه حضوری زمان از پزشک دریافت کرده است.
  2. افزایش پایبندی به خود مراقبتی در مسیر درمان: بارها و بارها مطالعات نشان داده اند که وقتی ارتباط پزشک و بیمار کیفیت لازم را ندارد، بیمار درمان را رها می کند یا به درستی مسیر درمان را طی نمی کند. چرا؟ چون فراموش می کند، چون عارضه می بیند و کسی نیست که او را راهنمایی کند، چون را از عوارض داروها می ترسانند و کسی نیست که او را درباره این موضوعات روشن کند و به ادامه مسیر تشویق کند، چون خسته می شود و کسی را با خود همراه نمی بیند، چون سوالاتش بی پاسخ می ماند و دلایل متعدد دیگر. حالا چرا ما این موضوع را یک خدمت در نظر می گیریم؟ بیماری که درمان را رها کند حداقل دو هزینه به خودش تحمیل کرده است، اولا هزینه هایی که برای ویزیت و دارو و اقدامات تشخیص-درمانی کرده هدر می رود، ثانیا با تشدید بیماری و وخیم شدن شرایط و بروز ناتوانی های و نارسایی های مختلف هزینه های درمان خود را چندین برابر کرده است.

در این بخش به گوشه ای از خدمات بهزی اشاره کردیم و نباید از مواردی مثل ثبت مستمر داده های بیمار، ارزیابی مستمر بیمار توسط پزشک، سنجش اثربخشی درمانها، ثبت عوارض دارویی و تمام برکات جانبی استفاده از این ابزار غافل بود. به نظر می رسد  اگر پزشک بهزی را به عنوان یک جزء اجباری از فرایند درمان به بیمار تجویز کند به او کمک میکند تا از هزینه های اضافی بعدی پیشگیری کند و به نوعی سرمایه گذاری هم هست. زیرا هزینه آموزش در همه دنیا به عنوان سرمایه گذاری در نظر گرفته می شود و نه هزینه.

به قلم: دکتر محمد علی زارعیان، مدیر تحقیق و توسعه بهزی

در تولید مقاله بالا از مطالب صفحات زیر و برخی از دیگر منابع استفاده شده است .

شما هم از خدمات بهزی بهرمند شوید!بِهزی، سامانه ارائه کننده خدمات آموزش بیمار، مشاوره آنلاین، پیگری درمان و پایش بیمار(فالوآپ) به عنوان خدمات مکمل درمان است. بِهزی از طریق جمع آوری و پالایش داده های بیماران، مسیر بهبود را ارزیابی می کند و از طریق آموزش، یادآوری و ارائه نکات مهم، مسیر درمان را تسریع و اثر بخش می کند. از سوی دیگر بهزی به تیم درمان، بیمارستان ها، مراکز درمانی، پزشکان و پرستاران امکان همراهی و ارتباط با بیماران را در فضای خارج از کلینیک ها و مراکز درمانی می دهد تا بدانند کدام روش درمانی موثر بوده تا پیگیری درمان برای درمانگر و بیمار اثر بخش تر و ساده تر باشد. برای دانلود اپلیکیشن بهزی (اپ کاربر و بیمار، اپ پزشک) به سایت بهزی، گوگل پلی و کافه بازار مراجعه کنید.