بررسی درمانهای مکملی چون گانودرما و کامبوچا

همانطور که به خاطر دارید در هفته گذشته چندین سوال در زمینه اینکه آیا درمانهای مکملی چون گانودرما در بهبود وضعیت بیماری ها موثر است یا خیر برای بهزی ارسال شد و در این پست سعی کردیم تا به صورت اجمالی بررسی کنیم که چرا پشتیبانی صفحات شبکه های اجتماعی به هیچ وجه نمیتوانند تجویز کنده خوبی برای شما باشند. اما از آنجا که در بازخورد های بعدی باز هم پیام هایی دریافت کردیم لذا تصمیم گرفتیم تا موضوع را از دیدگاه بسیار علمی بررسی کنیم زیرا متأسفانه کم‌اطلاعی و ساده‌لوحی برخی افراد جامعه انگیزه‌ای برای سوء‌استفاده برخی تولیدکنندگان و وارد‌کنندگان محصولات تجاری شده است. بارها هم همگی به خاطر داریم که مدتی خواص شگفت‌انگیز چای سبز تیتر خبر‌ها شد و سپس جینسینگ بر سر زبان‌ها افتاد. البته چند سالی که می‌گذرد و افراد متوجه عوارض و اثرات غیردرمانی اینگونه محصولات می‌شوند فرآورده متفاوت دیگری با ادعا‌های درمانی متمایز وارد بازار میکنند و این چرخه معیوب مدام تکرار می‌شود. در این نوشته سعی بر آن داریم که به بررسی این موضوع پرداخته  و از دیدگاه کاملا بی طرفانه و علمی  این موضوع را بررسی کنیم .

گانودرما، نوعی قارچ دارویی و غیربومی ایران است که نباید به صورت خام یا خودسرانه مصرف شود، چون غذا نیست و می‌تواند عوارض دارویی داشته باشد. فرآورده‌ها و مشتقات این قارچ بیشتر از چین و ژاپن وارد کشور می‌شود و اغلب خالص نبوده و مواد موثره یکسان و خواص درمانی مورد نظر را ندارند. اکثر مطالعات انجام شده روی گانودرما حیوانی بوده و به‌دلیل محدود بودن آزمایش‌های انسانی نمی‌توان به آن استناد کرد ضمن این‌که در مورد سمیت احتمالی گانودرما در بلندمدت گزارشی نشده و بیشتر اثرات درمانی مبنی بر منابع قدیمی طب چینی و ژاپنی است. کامبوچا، قارچ دارویی دیگر با ادعا‌های درمانی زیادتری است که روند مطالعاتی آن همچون گانودرما محدود و حیوانی بوده و در این خصوص شواهد ناکافی است و در حال حاضر بحث تجاری بودن این دو محصول پررنگ‌تر از خواص درمانی آن است.

عمده‌ترین مصرف گانودرما

درحال حاضر بیشترین مصرف گانودرما برای کاهش قند خون در افراد دیابتی است که در نتیجه برخی مطالعات حیوانی این موضوع تایید و برخی مطالعات دیگر آن را رد کرده‌اند. یک نمونه مطالعه انسانی نیز انجام شده که پاسخ درمانی جدی نداشته و به اعتبار آن نمی‌توان مصرف این قارچ را تجویز کرد و این‌که گفته می‌شود این قارچ اثر ضددیابت دارد و درمان‌کننده قطعی مرض قند است پایه علمی ندارد، چون دیابت را نمی‌توان صرفا به اعتبار مصرف یک گیاه درمان کرد و تنها با مصرف منظم و تجویز شده دارو‌هایی قابل کنترل است و با وجودی که در ایران گیاهان بومی و تایید شده زیادی برای کاهش قند خون وجود دارد، استفاده از گانودرما توجیه‌پذیر نیست.

خواصی با شواهد ناکافی

از دیگر خواصی که به گانودرما نسبت داده‌اند خاصیت ضدسرطانی، تقویت‌کننده سیستم ایمنی و کبد، اثرات آنتی‌اکسیدانی و ضدمیکروبی و ادعا‌های عجیب‌تر بهبود ام‌اس، برص، اگزما، زگیل تناسلی، آسم و… با این قارچ است. این ادعا‌های مربوط به خواص ضدسرطانی گانودرما توسط یک گروه پژوهشی در چند مقاله مطرح شده که در بعضی از مطالعات آن‌ها فراورده‌ای دارویی متشکل از هشت نوع گیاه که یکی از آن‌ها گانودرما بوده مورد بررسی قرار گرفته که در مطالعات حیوانی این خاصیت تایید، ولی مطالعات انسانی محدود و شواهد ناکافی است.در مورد اثرات تقویت‌کنندگی سیستم ایمنی و آنتی‌اکسیدانی گانودرما نیز باید بدانید این خواص در همه گیاهان از جمله سبزی‌ها و میوه‌جات نیز وجود دارد این خصوصیات از این جهت بسیار مورد تبلیغ قرار می‌گیرند، چون ضعف سیستم ایمنی بدن و وجود مواد اکسیدانی از عوامل اصلی پیدایش انواع بیماری‌های مزمن است، اما آیا می‌توان با چنین نگرش کلی گانودرما و مشابه آن تمام میوه‌ها و سبزیجات را درمان‌کننده انواع بیماری‌ها بدانیم؟ مطالعات حاکی است مصرف پودر گانودرما در مدت زمانی بیش از یک ماه غیرایمن بوده و همراه با خطر آسیب به کبد است، اما مصرف خوراکی عصاره آن احتمالا بی‌خطر است و، چون به نظر می‌رسد این قارچ قادر به کاهش فشار خون باشد مصرف همزمان آن با دارو‌های ضد‌فشارخون و ضد‌انعقاد توصیه نمی‌شود. این را بدانید در حال حاضر اطلاعات علمی کافی برای تعیین دوز درمانی مناسب گانودرما وجود ندارد.

ادعا‌های درمانی کامبوچا

خواصی که به این نوشیدنی نسبت داده‌اند ویژگی‌های پروبیوتیکی و اثرات مشابه چای سبز و دارا بودن خاصیت آنتی‌بیوتیکی، آنتی‌اکسیدانی، ضدسرطانی و… است.قارچ کامبوچا را از نظر ترکیبات پروبیوتیک حائزاهمیت است، اما با توجه به این‌که اگر این نوشیدنی به روش صحیح تهیه نشود به انواعی از میکروب‌های کشنده آلوده شده و سبب آسیب و عوارض جدی کبدی و آلرژی‌زایی می‌شود مصرف آن را به صورت خودسرانه توصیه نمیشود. البته مشابهت هایی میان خواص کامبوچا با چای سبز وجود دارد.  این قارچ در اثر تخمیر چای سبز تولید شود، می‌تواند منافع آن را داشته باشد، ولی وقتی می‌توان با نوشیدن مستقیم چای سبز به این خواص دست یافت، دلیلی بر مصرف این نوشیدنی وجود نخواهد داشت.

شاید اصلی ترین خاصیتی که در مورد کامبوچا مطرح است، خواص آنتی‌بیوتیکی آن است، اما باید بدانید این خاصیت به‌طور طبیعی در بیشتر گیاهان وجود دارد، ضمن این‌که آنتی‌بیوتیکی بودن کامبوچا نشانه مفید بودن آن نیست، چرا که مصرف چنین محصولاتی در درازمدت می‌تواند همچون دارو‌های آنتی‌بیوتیکی عوارض قابل‌توجهی داشته باشد. خواص آنتی‌اکسیدانی آن هم مشابه میوه‌ها و سبزیجات دیگر است و این‌که گفته می‌شود به جهت دارا بودن خواص، چای سبز قند خون را تنظیم می‌کند یا با کنترل کلسترول بد خون، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش می‌دهد یا ادعای اثرات ضدسرطانی آن همه در حد مطالعات محدود حیوانی و سلولی بوده و اغلب استدلالی است تا تحقیقاتی و نمی‌شود به اعتبار این مطالعات اقدام به درمان کرد.

لذا اجازه بدهید به صورت خلاصه اینجا بگوییم که این دو ماده به خودی خود خاصیت دارویی دارند و تنها درمانگر شما میتواند تصمیم بگیرد که برای شما مناسب است یا نه. اما به عنوان جمع بندی در اینجا میگوییم که چه افرادی میتوانند این ماده را برای درمان شما تجویز کنند:⠀
۱- شخصی که مسولیت تجویز این دارو را بر عهده بگیرد ⠀
۲- شخی که تخصص در زمینه شناخت بیماری های مختلف را داشته باشد ⠀
۳- شخصی که دانش تخصصی در زمینه اثرات وعوارض گانودرما داشته باشد⠀
۴- شخصی که دانش کامل جهت شروع و قطع زمان مناسب این دارو داشته باشد.⠀

امیدواریم که در کنار یک درمانگر حاذق و سامانه بهزی (به عنوان آموزشگر و پیگری کننده درمان) بهبودی موثر تر و ماندگار تری داشته باشید.⠀

نویسنده: دکتر محمد علی زارعیان ، مدیر تحقیق و توسعه سامانه بهزی