در نوشته های قبلی دیدیم که رعایت اصول خودمراقبتی چون تغذیه مناسب، ورزش کافی، توجه به خواب و بهداشت روان میتواند بیشتر از هر دارو و روش درمانی سلامتی را تضمین کرده و عمر را طولانی تر و زندگی را با کیفیت تر سازد. در این نوشته میخواهیم به یکی از موضوعاتی بپردازیم که در بخش بهداشت فردی از اصول خود مراقبتی معنی می یابد.

اگر بدانید داخل خانه شما مواد سرطان زا وجود دارند چه می کنید؟ شاید این مقدمه دلهره آور باشد، ولی همانطور که گفته شد یکی از اجزای اصلی خودمراقبتی و داشتن سبک زندگی سالم آگاه بودن نسبت به محیط پیرامون و مواد و وسایلی است که به صورت روزانه با آنها در تماس هستیم. یکی از دغدغه های مهم بهزی نیز از روزهای اول، آموزش تعامل صحیح با محیط برای حفظ سلامتی و اصلاح سبک زندگی بوده است. شاید برایتان جالب باشد که بدانید سالهاست که داخل خانه های ما با اشیای سرطان زا روشن می شوند. از آنجا که یکی از اهداف خودمراقبتی پیشگیری از سرطان و بیماری های مزمن است دانش کافی و کاربردی برای بهبود محیط زندگی و بهتر زندگی کردن از ضروریات است.

لامپ هایی که سرطان می آفرینند!

یکی از سیاست هایی که کشور ایران برای کاهش مصرف انرژی از سالها قبل پیگیری کرده است جایگزین کردن لامپ های کم مصرف با لامپای رشته ای است، تا جایی که طبق گزارش ها تا سال ۲۰۰۹ بیش از ۶۰ میلیون از این لامپها با یارانه دولتی در اختیار مردم قرار گرفت. لامپ های کم مصرف فلورسنت و انواع لامپ های به اصطلاح مهتابی حاوی فلز سمی و سرطان زای جیوه به شکل گاز هستند. فرایند تولید نور در این لامپها بدین صورت است که گاز جیوه با عبور جریان برق برانگیخته می شود و از خود اشعه فرابنفش ساطع می کند که به دیواره سفید رنگ حاوی فسفر می خورد و تبدیل به نور می شود. با این حساب دو نکته در استفاده از این لامپها باید مورد توجه قرار گیرد:

  • اول این که لامپ های مهتابی و فلورسنت کم مصرف سوخته و شکسته از دسته زباله های خطرناک هستند و باید با اصول خاصی آنها را دفع کنیم تا به خودمان، دیگران و طبیعت آسیبی نزنیم.
  • دوم این که این لامپها مقداری اشعه فرابنفش از خود منتشر می کنند و اشعه فرابنفش بر سلامت پوست و سرعت پیر شدن پوست نقش قابل توجهی دارد.

در مورد مقدار منتشر شدن اشعه فرابنفش از لامپهای کم مصرف نکات مختلفی گفته شده است و بعضی از مطالعات گزارش کرده اند که انتشار این اشعه از بعضی لامپها بیش از حد مجاز است. البته باید بدانیم که اشعه خورشید نیز حاوی فرابنفش است و اشعه فرابنفش می تواند آثار مطلوبی مثل تولید ویتامین دی در بدن را داشته باشد. با این حال مواجهه طولانی یا زیاد با فرابنفش هم سرعت پیر شدن پوست را افزایش می دهد، هم زمینه ساز سرطان پوست است. نکته جالب دیگری در ارتباط با اشعه فرابنفش این است که باعث جذب حشرات می شود، به عبارتی وقتی مهتابی یا لامپ کم مصرف را روشن می کنید همه حشرات خانه را فراخوان می کنید. اما سؤال اینجاست که چه باید کرد؟

آنچه که در ارتباط با لامپهای مهتابی و فلورسنت کم مصرف باید به عنوان گام های خودمراقبتی در نظر بگیریم به شرح زیر هستند:

  1. وقتی فاصله مناسب از لامپهای مهتابی داشته باشید میزان اشعه فرابفش خیلی افت می کند. این فاصله زیاد نیست، فاصله ۲۵ سانتی متری یک فاصله امن محسوب می شود. پس استفاده از لامپهای فلورسنت کم مصرف به عنوان چراغ مطالعه یا لامپ بالای روشویی انتخاب مناسبی نیست.
  2. وقتی زمان مواجهه شما با این لامپها کوتاه باشد نباید نگران آثار منفی آنها باشید. پس لامپهای کم مصرف فلورسنت انتخاب های مناسبی برای جاهایی هستند که به صورت عبوری از آنها در می شویم و در آنها توقفی نداریم.
  3. شیشه و قابهای پلاستیکی آکریلیک می توانند مانع عبور اشعه فرابنفش شوند. پس چه خوب که روی لامپهای مهتابی و فلورسنت کم مصرف یک قاب شیشه ای یا پلاستیکی استاندارد وجود داشته باشد.
  4. جایگزین های مناسب برای لامپ مهتابی و لامپ های کم مصرف فلورسنت انتخاب کنید.

آیا لامپ های LED جایگزین های مناسبی هستند؟

لامپهای LED به نسبت لامپ مهتابی اشعه فرابنفش بسیار کمی منتشر می کنند، و حاوی گاز جیوه نیستند. ولی باید بدانید که این لامپها نیز حای فلزات سنگین از جمله سرب هستند که باعث مسمومیت حاد و مزمن می شود.

باید اعتراف کرد که لامپهای رشته ای خطر کمتری نسبت به سایر لامپها دارند، ولی انرژی بالایی مصرف می کنند. پس شاید بهترین کار این باشد که ما در مدیریت انرژی خانه های خود تجدید نظر کنیم تا علاوه بر حفظ سلامتی خود بتوانیم دین خود را نسبت به طبیعت و سایر انسانها ادا کنیم. باید به این فکر کنیم که از چه مسیرهایی می توانیم مصرف برق خود را کاهش دهیم بدون این که به سلامت خود و دیگران آسیب بزنیم.

خودمراقبتی در زمان شکستن لامپ

و اما مطلب آخر این که اگر لامپ مهتابی یا لامپ LED شکست چه کنیم؟

  1. درها و پنجره ها را باز کنید و ۱۵ دقیقه محل را ترک کنید تا هوا به خوبی تهویه شود و گاز جیوه را استنشاق نکنید.
  2. تا جایی که می توانید تکه های شکسته لامپ را بدون استفاده از جاروبرقی جمع کنید، چرا که جاروبرقی باعث انتشار مجدد گاز جیوه می شود. از یک دستکش یک بار مصرف برای برداشتن تکه های شکسته شده استفاده کنید. با استفاده از یک خاک اندازه یا تکه ای کاغذ تکه های شیشه را جمع کنید. تکه های ریز را با استفاده از چسب از روی زمین بردارید. در انتها نیز زمین را با یک دستمال کاغذی یا پارچه ای تمیز کنید.
  3. همه چیزهایی که با تکه های لامپ در تماس بوده اند را داخل یک سطل یا ظرف با در محکم بیاندازید.
  4. روی ظرف کاغذی بچسبانید که روی آن نوشته باشید: «زباله خطرناک» و «زباله لامپ فلورسنت».
  5. ظرف را در گوشه ای امن نگهداری کنید تا زمانی که بتوانید آن را در زمان جمع آوری زباله تحویل دهید.
  6. دستهای خود را بشویید.
  7. تا زمانی که مقدور است (حداقل دو ساعت) پنجره ها و درها را باز نگه دارید به ویژه در اتاقی که لامپ شکسته بود.

اگر لامپ روی فرش شکست کارهای زیر را نیز به گام های بالا اضافه کنید:

  1. اگر زیرانداز یا فرش قابل جمع شدن است آن را از خانه بیرون ببرید و تا زمانی که مقدور است در هوای بیرون نگه دارید.
  2. موقع استفاده از جاروبرقی درهای اتاق مورد نظر را ببندید و فقط پنجره های رو به بیرون باز باشند. بعد از جارو کردن کیسه جاروبرقی را خارج کنید و در کیسه ای دیگر بگذارید برای دور انداختن. داخل جارو برقی را نیز با دستمال کاغذی یا پارچه ای خیس یا دستمال مرطوب تمیز کنید.
  3. بعد از اتمام جارو پنچره ها را حداقل دو ساعت باز بگذارید.

شاید از خود بپرسید که این همه ادا و اطوار برای چیست؟

در پاسخ باید گفت، جیوه یکی از فلزات سنگین و سرطان زا است که در صورت شکسته شدن این لامپها در هوا پخش می شود و سطوح مختلف را آلوده می کند و شوربختانه هم جذب تنفسی دارد و هم جذب پوستی. باعث اندوه است که این لامپهای شکسته بدون رعایت اصول صحیح جمع آوری می شوند و همراه با سایر زباله ها داخل کیسه زباله ریخته می شوند و در نتیجه افراد خانه را آسیب می زنند، کارگران جمع آوری زباله را به دام سرطان می کشانند و در نهایت به خاک بر می گردند و از طریق غذاها به سفره خودمان تا باز سرطان بیافرینند.

به قلم دکتر محمد علی زارعیان – مدیر تحقیق و توسعه بهزی

منابع:

  1. https://www.hindawi.com/journals/ijp/2015/504674/
  2. https://www.des.nh.gov/organization/commissioner/pip/factsheets/hw/documents/hw-28.pdf

شما هم از خدمات بهزی بهرمند شوید! بِهزی، سامانه ارائه کننده خدمات آموزش بیمار، مشاوره آنلاین، پیگری درمان و پایش بیمار(فالوآپ) به عنوان خدمات مکمل درمان است. بِهزی از طریق جمع آوری و پالایش داده های بیماران، مسیر بهبود را ارزیابی می کند و از طریق آموزش، یادآوری و ارائه نکات مهم، مسیر درمان را تسریع و اثر بخش می کند. از سوی دیگر بهزی به تیم درمان، بیمارستان ها، مراکز درمانی، پزشکان و پرستاران امکان همراهی و ارتباط با بیماران را در فضای خارج از کلینیک ها و مراکز درمانی می دهد تا بدانند کدام روش درمانی موثر بوده تا پیگیری درمان برای درمانگر و بیمار اثر بخش تر و ساده تر باشد. برای دانلود اپلیکیشن بهزی (اپ کاربر و بیمار، اپ پزشک) به سایت بهزی، گوگل پلی و کافه بازار مراجعه کنید.