نقش آموزش در درمان بیماران

درمان فقط دارو نیست، آموزش نقش مهمی در درمان و بهبود بیمارن دارند!

همانطور که در معرفی سامانه بهزی دیدیم، آموزش بیماران با جدید ترین و روزآمد ترین داده هایی که هر پزشک جداگانه برای بیماران خود تایید کرده است یکی از اصلی ترین خدمات بهزی بوده و دراین نوشته سعی داریم که به معرفی هر چه بیشتر این خدمات بپردازیم.

تعریف و مزایای آموزش به بیمار

آموزش به بیمار فرآیندی است که فرصت های یادگیری را برای بیمار و خانواده وی در زمینه بیماری، درمان، مکانیسم های سازگاری و افزایش مهارت ها با هدف حفظ و ارتقاء سالمتی و پیشگیری از بیمار، بازگشت به سلامتی و سازگاری با اختلال در عملکرد است.

  • افزایش رضایتمندی بیماران
  • کاهش اضطراب بیمار
  • کاهش دوره بستری
  • ارتقا نتایج مثبت درمان با پایبندی بیشتر بیماران به اقدامات مراقبتی
  • کاهش هزینه های درمانی و بهداشتی
  • اطمینان از تداوم مراقبت ها
  • بهبود کیفیت زندگی بیمار
  • کاهش بروز عوارض بیماری
  • افزایش توانمندی و مشارکت در برنامه های درمانی و مراقبتی
  • کاهش رذیرش مجدد بیماران
  • توانمندسازی جامعه

بهزی به عنوان سامانه تخصصی آموزش بیمار

از جمله روش های آموزش به بیمار میتوان به روش رو در رو (برگزاری جلسات آموزشی مستقیم با بیمار)، روش رسانه مکتوب (آموزش بیمار از طریق پمفلت های آموزشی که منتشر شده و به بیماران داده میشود) و روش رسانه های دیجیتال  (وب سایت های و نرم افزارهای آموزش بیمار حوزه آموزش بیمار) اشاره کرد. در اینجا به بررسی بیشتر سامانه بهزی به عنوان ارائه کننده خدمات تخصصی آموزش و پایش بیمار می پردازیم.

بعضی از افراد تصور می کنند بعد از ویزیت توسط پزشک، برنامه درمانشان کامل شده و از آن پس تنها با خوردن داروها می توانند بهبود پیدا کنند! اما مسیر درمان بیماری تنها به مصرف دارو محدود نمی شود، که گاه دارو کمترین اثر را نسبت به تغییرات سبک زندگی دارد. امروزه دارو فقط به عنوان جزئی از درمان در بسیاری از بیماریها شناخته می شود و هرگز نمی تواند تضمین کننده ی درمان قطعی باشد. مثلا داروهای کنترل کننده فشارخون، به اندازه ورزش منظم فشار خون را کاهش می دهند (۱)، البته این بدان معنا نیست که نباید دارو مصرف کرد، بلکه این نوید را می دهد که مبتلایان به فشارخون با ورزش کردن می توانند فشار خود را با داروی کمتر یا شاید بدون دارو کنترل کنند.

سالهاست که مطالعات متعدد نشان داده اند که آموزش بیمار به اندازه سایر اجزای درمان در بهبود بیمار مؤثر است و باید مورد توجه باشد. شاید برایتان جالب باشد بدانید که مطالعه ای در دهه ۹۰ در آمریکا نشان داد که ۸۰ درصد مرگ های زیر ۵۰ سال صرفا به دلیل استعمال سیگار، الگوهای نادرست غذایی و کمبود فعالیت بدنی بوده اند (۲)،که با آموزش بیمار قابل  پیشگیری بوده اند.برای مثال، فردی که به فشارخون مبتلا شده است را تصور کنید؛ این فرد هیچ اطلاعاتی از بیماری خود ندارد. وی به پزشک مراجعه می کند و طبق تجویز پزشک داروهای خود را مصرف می کند. اما گاهی مصرف دارو ها را فراموش می کند یا بجای مصرف داروهای تجویزشده از سوی پزشک، از ترکیباتی که دیگران به او معرفی کرده اند استفاده می کند. اگر این فرد به طور کامل از شرایط سلامتی خود آگاه باشد، علت تجویز دارو و اهمیت مصرف آنها را بداند، با دقت و توجه بیشتری مسیر درمان خود را طی می کند و همچنین نسبت به تغییرات سلامتی خود، هشیارتر است و بدون نگرانی مسیر بهبود را طی خواهد کرد.

علاوه بر این، افزایش آگاهی شما درباره ی شرایط سلامتی، کمک می کند تا دقیقا بدانیم چه اقداماتی می تواند باعث بهتر شدن یا بدتر شدن شرایط سلامتی شود. مثلا فردی را تصور کنید که به نارسایی کلیه مبتلا است و برای حفظ شرایط سلامتی خود دیالیز انجام می دهد. ممکن است این فرد تصور کند که چون دیالیز می شود پس محدودیتی در مصرف مواد غذایی مختلف ندارد و می تواند هر چه قدر که می خواهد، از مواد غذایی مختلف استفاده کند. اما حقیقت این است که دیالیز رژیم غذایی مخصوص به خود را دارد و اگر در مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم و فسفر زیاده روی شود، می تواند عوارض مختلفی در فرد پدیدار شود از جمله پوکی استخوان، گرفتگی های عضلانی، ایست قلبی و…

به این مسئله فکر کنید که اگر اطلاعات شما درباره ی شرایط سلامتی تان افزایش یابد، از علائم وعوارض احتمالی که ممکن است با آن مواجه شوید، آگاه باشید و راه پیشگیری یا درمان آنها را بدانید، چه تغییری ممکن است در روند بهبود شما ایجاد شود؟

افزایش آگاهی درباره ی شرایط سلامتی، تنها محدود به مثال های ذکر شده نیست؛ برای مثال اگر فردی در طول مسیر درمان، نیاز به جراحی داشته باشد، بهتر است درباره ی نحوه ی انجام جراحی، عوارض جراحی و نحوه ی طی کردن دوران نقاهت، اطلاعات کافی داشته باشد تا بتواند به سلامت دوران نقاهت را سپری کند. یکی از عوراض استراحت و بی تحرکی طولانی مدت پس از جراحی، ایجاد لخته ی خون در پا است(به این عارضه ترومبوز گفته می شود). اگر فرد پس از جراحی، اطلاعی از مضرات استراحت بیش از حد نداشته باشد، ممکن است دچار ترومبوز شود و چون اطلاعی از علائم وجود لخته ی خون در بدن ندارد، برای درمان آن اقدامی انجام نمی دهد و لخته ی خون باعث اختلال در خونرسانی به سایر بافت های بدن و بروز علائم آزار دهنده در فرد می شود . بنظر شما اگر فرد به اندازه ی کافی درباره ی جراحی و دوران نقاهت پس از جراحی می دانست، می توانست با سلامت بیشتری دوران نقاهت را سپری کند؟

علاوه بر خود فرد، افزایش آگاهی افراد خانواده نیز مهم است. افراد خانواده در تمام مراحل زندگی همراه شما هستند و در صورتی که به عارضه ای دچار شوید، حمایت و توجه آن ها در مسیر بازیابی سلامت، بسیار اثر گذار و دلگرم کننده است. بنابراین اگر خانواده نیز به طور کامل از وضعیت سلامتی شما آگاه باشند، می توانند به بهترین نحوه شما را در مسیر بهبود سلامتی همراهی کنند. به طور مثال فرزند یک فرد مبتلا به دیابت را تصور کنید که به دلیل علاقه ای که پدر خود دارد، در هر وعده، غذای زیادی در بشقاب او میریزد و مدام اصرار می کند که غذای بیشتری بخورد. اما مصرف غذای اضافی و بیش از حد می تواند کنترل قند خون را مختل کند و باعث تشدید علائم دیابت شود. در صورتی که فرزند این فرد اطلاعات درستی درباره ی دیابت داشته باشد می تواند در تعیین نوع غذا و مقدار مناسب غذا در هر وعده به پدر خود کمک کند برای مثال می تواند ، برای خود هم کمتر غذا بکشد تا اینکه پدر احساس تنهایی نکند یا اینکه غذای اضافه سر سفره نیاورد تا اینکه احساس نیاز برای غذای بیشتر خوردن بوجود نیاید.

خصوصیات منحصر بفرد بهزی

خصوصیات منحصر بفرد خدمات آموزش بیمار بهزی (در مقایسه با سایر کانال ها و سایت ها) چیست؟

همانطور که در بخش قبل دیدیم آموزش بیمار میتواندیار در مسیر دستیابی به سلامتی نقش مهمی ایفا کند. اکنون در این قسمت تلاش میکنیم تا خصوصیات منحصر بفرد این خدمت را در مقایسه با سایت ها و کانالهای رایج سلامتی در قالب چند نکته شرح دهیم:

 

یک: محتوای بهزی با دقت بسیار زیاد از میان منابع معتبر پزشکی و سلامت انتخاب و ویرایش می شود.

همه میدانیم که برای افزایش مخاطب کانال یا سایت لزوما نباید به دنبال محتوای علمی بود اما ما در بهزی دنبال جذب مخاطب نیستیم، ما در بهزی تلاش میکنیم که شایسته ترین محتوا انتخاب و متناسب با نیاز و شرایط  برای هر فرد ارسال شود، لذا سخت گیرانه عمل می کنیم و تمام تلاشمان را به خرج می دهیم تا مخاطب را بهتر بشناسیم تا توصیه هایی که برای او ارسال می کنیم برای او گامی باشد به جلو و یک رفتار صحیح به رفتارهای صحیح او اضافه کند یا یک رفتار غلط از رفتارهای غلط او بکاهد.

دو: عناوین و لحن آموزش (توصیه ها) با رویکرد علمی و پژوهشی و بر مبنای ایجاد آرامش انتخاب میشود

در سایر رسانه ها برای افزایش مخاطب معمولا تیترهای جذاب و ژورنالیستی انتخاب می شود، تیترهایی که لزوما برداشت صحیحی از متن نیستند، اما در بهزی عناوین و لحن توصیه ها  متناسب با روحیه پژوهش علمی و بر مبنای ایجاد آرامش در مخاطب انتخاب میشود تا اثر بخشی و صداقت آن در طول زمان تضمین شود.

به عنوان مثال، در مطالعه اثر گاز سولفید هیدروژن (گازی که تولیدکننده بوی باد شکم است)  روی عملکرد میتوکندری ها بررسی شده و به این نتیجه رسیده است که این گاز می تواند عمر این اندامک سلولی را افزایش دهد. تیتری که سایتها غیر علمی برای این مطلب انتخاب میکنند با این مضمون است که بوئیدن گاز شکم باعث دفع سرطان می شود! اما یک مطالعه ای در سطح سلولی، روی یک جزء از گاز شکم، روی یک اندامک سلولی، طوری تیتر زده میشود که انگار در یک مطالعه عمیق و دقیق علمی (کوهورت) چندساله افراد مورد مطالعه هر روز ساعاتی را به استشمام گاز شکم گذرانده اند و درصد بروز سرطان در آنها کاهش یافته است. اما بهزی برخلاف رویکردهای ژورنالیستی، تمام تلاش خود را به خرج می دهد تا از اغراق و ادبیات اغواگرانه برحذر باشد و در یک بستر علمی، با افزایش آگاهی مخاطب او را به یک برداشت صحیح برساند و او را در تصمیم گیری درست برای اداره زندگی کمک کند.

سه. مطالب بهزی مختص هر فرد و شرایط جسمی ، سنی و …  او است و برای انتشار عمومی مناسب نیست.

در کانال یا سایت برای افزایش بازدید باید مخاطب را تحریک میکنند تا مطلب را با دیگران به اشتراک بگذارد و برای این کار ترفندهای مختلفی به کار می برند. اما، ما در بهزی هر روز تمام تلاشمان این است که به جایی برسیم که توصیه های ارسال شده برای هر فرد دارای بیشترین سطح شخصی سازی شدن باشد، این یعنی یک دیابتی نمی تواند به راحتی توصیه های خود را برای یک دیابتی دیگر بفرستد، چون ابعاد مختلف زندگی خودش که در چینش توصیه ها دخیل بوده لزوما با ابعاد زندگی دوست دیابتی اش یکسان نیست. البته مسیر دستیابی به این هدف (درست مثل تمامی سامانه های توصیه گر بین المللی)، بسیار شفاف و هموار نیست ولی ما نیز هر روز در تلاشیم تا با بهره گیری از بهترین فناوری های بین المللی  و مشورت با اساتید در حوزه های مختلف دانش پزشکی و فناوری و آموزشی به نقطه مطلوب نزدیک و نزدیک تر شویم.

چهار: مهمترین وجه مشخصه بهزی رشد روزآمد آن در ابعاد مختلف است.

برخلاف عمده کانالها و سایتها که رویکردهای ثابت و ایستا دارند، ما در بهزی تمام تلاش خود را به کار می بریم تا پویا باشیم. مثلا توصیه هایی که اکنون برای بیماران ارسال می شوند  بارها به روز رسانی شده اند چون دائما در حال بازخوردگیری از تک به تک پزشکان و متخصصین هستیم. با ورود هر پزشک جدید به جمع پزشکان پیشرو ما گویی مجددا از جوانب مختلف به کار مینگریم و توصیه ها را مجددا ویرایش و هرس میکنیم و پیوند میزنیم و باز هم این کار ادامه دارد. گاه توصیه ای را به دلیل کاربردی نبودن از دم تیغ گذرانده ایم و گاه به دلیل مورد توافق نبودن آن را بایگانی کرده ایم تا بعدها به حسابش برسیم.

بر اساس مطالب بالا مشخص است که بهزی به مراتب (به لحاظ محتوای، متن، لحن و پویایی) با سایتها و کانالهای سلامتی و یا سبک زندگی سالم متفاوت است و در این مسیر از همه درمانگران، متخصصان، پزشکان و دانشمندان و پژوهشگران دعوت میکنیم تا ما را در این مسیر همراهی کنند تا رشد و نمو بیشتری در مسیر ارائه خدمات سلامت داشته باشیم.

در این نوشته دیدیم که  آگاهی بیماران در زمینه ی آشنایی با شرایط فعلی، عوارض و علائم احتمالی، تغذیه ی مناسب، فعالیت های ورزشی متناسب با شرایط سلامتی شما و سایر موراد مرتبط با زندگی روزمره ی روی پیشگیری از بیماری ها موثر است تا با هوشیاری بیشتری در مسیر سلامتی حرکت کنیم. بهزی در این زمینه همراه شماست و با خدمات مکمل درمان خود در حوزه آموزش، پایش و پایش بیماران سلامتی موثر تر و ماندگار تری خلق میکند. در ویدیو زیر میتوانید خدمات مکمل درمان بهزی، که در حوزه آموزش بیمار در حال فعالیت است را بهتر بشناسید.

 

شما هم از خدمات بهزی بهرمند شوید!بِهزی، سامانه ارائه کننده خدمات آموزش بیمار، مشاوره آنلاین، پیگری درمان و پایش بیمار(فالوآپ) به عنوان خدمات مکمل درمان است. بِهزی از طریق جمع آوری و پالایش داده های بیماران، مسیر بهبود را ارزیابی می کند و از طریق آموزش، یادآوری و ارائه نکات مهم، مسیر درمان را تسریع و اثر بخش می کند. از سوی دیگر بهزی به تیم درمان، بیمارستان ها، مراکز درمانی، پزشکان و پرستاران امکان همراهی و ارتباط با بیماران را در فضای خارج از کلینیک ها و مراکز درمانی می دهد تا بدانند کدام روش درمانی موثر بوده تا پیگیری درمان برای درمانگر و بیمار اثر بخش تر و ساده تر باشد. برای دانلود اپلیکیشن بهزی (اپ کاربر و بیمار، اپ پزشک) به سایت بهزی، گوگل پلی و کافه بازار مراجعه کنید.

به قلم: دکتر محمد علی زارعیان، مدیر تحقیق و توسعه بهزی