درمان فقط دارو نیست، آموزش نقش مهمی در درمان و بهبود بیمارن دارند!

همانطور که در مقالات قبل دیدید بهزی سامانه آموزش و پایش بیماران است و در این نوشته سعی داریم که به معرفی هر چه بیشتر خدمات آموزش بیمار بپردازیم.

بعضی از افراد تصور می کنند بعد از ویزیت توسط پزشک، برنامه درمانشان کامل شده و از آن پس تنها با خوردن داروها می توانند بهبود پیدا کنند! اما مسیر درمان بیماری تنها به مصرف دارو محدود نمی شود، که گاه دارو کمترین اثر را نسبت به تغییرات سبک زندگی دارد. امروزه دارو فقط به عنوان جزئی از درمان در بسیاری از بیماریها شناخته می شود و هرگز نمی تواند تضمین کننده ی درمان قطعی باشد. مثلا داروهای کنترل کننده فشارخون، به اندازه ورزش منظم فشار خون را کاهش می دهند (۱)، البته این بدان معنا نیست که نباید دارو مصرف کرد، بلکه این نوید را می دهد که مبتلایان به فشارخون با ورزش کردن می توانند فشار خود را با داروی کمتر یا شاید بدون دارو کنترل کنند.

سالهاست که مطالعات متعدد نشان داده اند که آموزش بیمار به اندازه سایر اجزای درمان در بهبود بیمار مؤثر است و باید مورد توجه باشد. شاید برایتان جالب باشد بدانید که مطالعه ای در دهه ۹۰ در آمریکا نشان داد که ۸۰ درصد مرگ های زیر ۵۰ سال صرفا به دلیل استعمال سیگار، الگوهای نادرست غذایی و کمبود فعالیت بدنی بوده اند (۲)،که با آموزش بیمار قابل  پیشگیری بوده اند.برای مثال، فردی که به فشارخون مبتلا شده است را تصور کنید؛ این فرد هیچ اطلاعاتی از بیماری خود ندارد. وی به پزشک مراجعه می کند و طبق تجویز پزشک داروهای خود را مصرف می کند. اما گاهی مصرف دارو ها را فراموش می کند یا بجای مصرف داروهای تجویزشده از سوی پزشک، از ترکیباتی که دیگران به او معرفی کرده اند استفاده می کند. اگر این فرد به طور کامل از شرایط سلامتی خود آگاه باشد، علت تجویز دارو و اهمیت مصرف آنها را بداند، با دقت و توجه بیشتری مسیر درمان خود را طی می کند و همچنین نسبت به تغییرات سلامتی خود، هشیارتر است و بدون نگرانی مسیر بهبود را طی خواهد کرد.

علاوه بر این، افزایش آگاهی شما درباره ی شرایط سلامتی تان، به شما کمک می کند تا دقیقا بدانید چه اقداماتی می تواند باعث بهتر شدن یا بدتر شدن شرایط سلامتی شما شود. مثلا فردی را تصور کنید که به نارسایی کلیه مبتلا است و برای حفظ شرایط سلامتی خود دیالیز انجام می دهد. ممکن است این فرد تصور کند که چون دیالیز می شود پس محدودیتی در مصرف مواد غذایی مختلف ندارد و می تواند هر چه قدر که می خواهد، از مواد غذایی مختلف استفاده کند. اما حقیقت این است که دیالیز رژیم غذایی مخصوص به خود را دارد و اگر در مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم و فسفر زیاده روی شود، می تواند عوارض مختلفی در فرد پدیدار شود از جمله پوکی استخوان، گرفتگی های عضلانی، ایست قلبی و…

به این مسئله فکر کنید که اگر اطلاعات شما درباره ی شرایط سلامتی تان افزایش یابد، از علائم وعوارض احتمالی که ممکن است با آن مواجه شوید، آگاه باشید و راه پیشگیری یا درمان آنها را بدانید، چه تغییری ممکن است در روند بهبود شما ایجاد شود؟

افزایش آگاهی درباره ی شرایط سلامتی، تنها محدود به مثال های ذکر شده نیست؛ برای مثال اگر فردی در طول مسیر درمان، نیاز به جراحی داشته باشد، بهتر است درباره ی نحوه ی انجام جراحی، عوارض جراحی و نحوه ی طی کردن دوران نقاهت، اطلاعات کافی داشته باشد تا بتواند به سلامت دوران نقاهت را سپری کند. یکی از عوراض استراحت و بی تحرکی طولانی مدت پس از جراحی، ایجاد لخته ی خون در پا است(به این عارضه ترومبوز گفته می شود). اگر فرد پس از جراحی، اطلاعی از مضرات استراحت بیش از حد نداشته باشد، ممکن است دچار ترومبوز شود و چون اطلاعی از علائم وجود لخته ی خون در بدن ندارد، برای درمان آن اقدامی انجام نمی دهد و لخته ی خون باعث اختلال در خونرسانی به سایر بافت های بدن و بروز علائم آزار دهنده در فرد می شود . بنظر شما اگر فرد به اندازه ی کافی درباره ی جراحی و دوران نقاهت پس از جراحی می دانست، می توانست با سلامت بیشتری دوران نقاهت را سپری کند؟

علاوه بر خود فرد، افزایش آگاهی افراد خانواده نیز مهم است. افراد خانواده در تمام مراحل زندگی همراه شما هستند و در صورتی که به عارضه ای دچار شوید، حمایت و توجه آن ها در مسیر بازیابی سلامت، بسیار اثر گذار و دلگرم کننده است. بنابراین اگر خانواده نیز به طور کامل از وضعیت سلامتی شما آگاه باشند، می توانند به بهترین نحوه شما را در مسیر بهبود سلامتی همراهی کنند. به طور مثال فرزند یک فرد مبتلا به دیابت را تصور کنید که به دلیل علاقه ای که پدر خود دارد، در هر وعده، غذای زیادی در بشقاب او میریزد و مدام اصرار می کند که غذای بیشتری بخورد. اما مصرف غذای اضافی و بیش از حد می تواند کنترل قند خون را مختل کند و باعث تشدید علائم دیابت شود. در صورتی که فرزند این فرد اطلاعات درستی درباره ی دیابت داشته باشد می تواند در تعیین نوع غذا و مقدار مناسب غذا در هر وعده به پدر خود کمک کند برای مثال می تواند ، برای خود هم کمتر غذا بکشد تا اینکه پدر احساس تنهایی نکند یا اینکه غذای اضافه سر سفره نیاورد تا اینکه احساس نیاز برای غذای بیشتر خوردن بوجود نیاید.

بنابراین می توان نتیجه گرفت که در روند آموزش، آگاهی شما در زمینه ی آشنایی با شرایط فعلی، عوارض و علائم احتمالی، تغذیه ی مناسب، فعالیت های ورزشی متناسب با شرایط سلامتی شما و سایر موراد مرتبط با زندگی روزمره ی شما افزایش می یابد و به شما کمک می کند تا با هوشیاری بیشتری در مسیر سلامتی حرکت کنید. بهزی در این زمینه همراه شماست و با خدمات مکمل درمان خود در حوزه آموزش، پایش و پایش بیماران سلامتی موثر تر و ماندگار تری خلق میکند. با ما همراه باشید.

در ویدیو زیر میتوانید خدمات مکمل درمان بهزی، که در حوزه آموزش بیمار در حال فعالیت است را بهتر بشناسید.

 

  1. https://www.webmd.com/hypertension-high-blood-pressure/news/20181218/is-exercise-as-helpful-as-blood-pressure-meds#1

۲٫ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5242136/